Khám phá

Liên tiếp phát hiện các di vật cổ tại Ninh Bình

15:56, 06 Tháng Bảy 2020

(DSX) - Mới đây, trong quá trình canh tác, người dân xã Xích Thổ, huyện Nho Quan (Ninh Bình) đã phát hiện một sập đá nghi là di vật cổ.

Sập đá nằm sâu dưới mặt ruộng canh tác hoa màu, mà theo người dân địa phương khu vực này xưa thuộc xứ Đồng Tráng - một điểm tụ cư của mấy chục hộ gia đình, trước kia tại đây còn có ngôi đình Trại Ảnh. Nhưng do nằm ở ngoài đê, bên tả dòng sông Bôi, thường xuyên bị lũ lụt nên vào những năm 60, nhân dân đã chuyển hết vào phía trong đê sinh sống (nay là thôn Lạc Long). Một số vật liệu kiến trúc ngôi đình Trại Ảnh cũng được dỡ về phục vụ việc xây dựng công trình trạm y tế xã. Do vậy, rất có thể đây là sập đá phục vụ lễ nghi tín ngưỡng trong đình Trại Ảnh còn sót lại.

Trước nguy cơ bờ bãi ven sông này bị sụt lở do lũ lụt, hiện vật này có thể bị vùi lấp, Sở Văn hóa và Thể thao đã giao cho Bảo tàng Ninh Bình phối hợp với chính quyền địa phương di dời hiện vật về bảo quản.

Qua nghiên cứu, đánh giá ban đầu, các cán bộ chuyên môn của Sở Văn hóa và Thể thao cho biết: sập được tạo tác từ đá vôi nguyên khối, làm theo phong cách kiểu "chân quỳ dạ cá". Kích thước dài 165cm, rộng 128cm, cao 53cm. Mặt trên của sập được làm nhẵn, bốn mặt hông sập chạm khắc trang trí nhiều họa tiết hoa văn như: rồng chầu, hoa thị, hoa cúc cách điệu. Đặc biệt các đồ án rồng chầu được thể hiện một cách khỏe khoắn, thân mập, đuôi thẳng, lưng yên ngựa.

Ở bốn góc chân sập trang trí hình mặt linh thú cách điệu. Phong cách tạo tác tổng thể cũng như trang trí các đồ án hoa văn có nhiều nét giống các sập đá ở đền thờ Đinh Tiên Hoàng đế, đã được công nhận là bảo vật quốc gia. Theo nhận định ban đầu, sập đá có niên đại trong khoảng cuối thế kỷ 16, đầu thế kỷ 17, rất có giá trị về văn hóa, lịch sử, mỹ thuật.

       Mộ gạch mới được khai quật tại trường Tiểu học xã Gia Thủy. Ảnh: TTXVN

Trước đó, cũng tại Ninh Bình trong quá trình đào móng xây dựng thêm phòng học trong khuôn viên Trường Tiểu học xã Gia Thủy, đơn vị thi công đã phát hiện một kiến trúc gạch cổ nghi là mộ. Sau khi có Quyết định "khai quật khảo cổ khẩn cấp" của Sở Văn hóa và Thể thao, Bảo tàng tỉnh Ninh Bình đã chủ trì cùng Viện Khảo cổ học, Viện Sử học tiến hành khai quật. Các cơ quan chuyên môn khảo cổ học còn phát hiện thêm 3 điểm nghi có mộ gạch khác cũng nằm trong khuôn viên của trường.

Quá trình khai quật đã làm xuất lộ hoàn toàn phần quách gạch của ngôi mộ. Mộ gạch có kiến trúc hình chữ nhật, mái cuốn vòm, hướng mộ Bắc - Nam, với chiều dài 7,4m; chiều rộng 2,15m; tường rộng 0,58m xây hai hàng gạch. Tổng thể mộ có mặt bằng dốc từ cuối mộ ra đến cửa mộ. Về kỹ thuật xây dựng thì người xưa xếp gạch theo dạng bên dưới hình chữ nhật, bên trên cuốn vòm. Đồ tùy táng thu được bao gồm: chậu đồng, đĩa đất nung, vò gốm men xương, gương đồng và các hạt chuỗi bằng vàng và đá ngọc màu xanh. Trong đó, đáng chú ý nhất là chiếc gương đồng với mặt sau được trang trí bằng 3 con thú mang truyền thống văn hóa Trung Hoa nhưng lại xen lẫn một con vật giống chim Lạc trên trống đồng của người Lạc Việt.

Sau khi khai quật, các cơ quan chuyên môn bước đầu xác định, dựa vào cấu trúc ngôi mộ và đồ tùy táng thì mộ có niên đại thế kỷ III sau công nguyên. Đặc biệt, hình dạng ngôi mộ đã cung cấp thêm những thông số kỹ thuật đáng tin cậy làm cơ sở cho việc nghiên cứu và đối sánh về loại hình di tích này. Khu mộ gạch tại Trường Tiểu học Gia Thủy cũng là minh chứng cho sự tồn tại và phát triển lâu đời của vùng đất nơi đây. Tư liệu của khu mộ này giúp các nhà nghiên cứu có thêm tư liệu để nghiên cứu kỹ hơn về mộ gạch ở Ninh Bình nói riêng và Việt Nam nói chung.

Đoàn khai quật đề xuất phương án sẽ di dời toàn bộ ngôi mộ về Bảo tàng tỉnh Ninh Bình và lắp ghép lại làm thành nơi trưng bày riêng.

                                                                                                                                      Lan Anh (t/h)

Tin liên quan