Tầm nhìn

Di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh

16:03, 01 Tháng Bảy 2020

(DSX) - Sở VHTTDL Bắc Ninh vừa có báo cáo kết quả 10 năm triển khai thực hiện Thông tư 04/2010-BVHTTDL quy định việc kiểm kê di sản văn hóa phi vật thể (DSVHPVT) và lập hồ sơ khoa học DSVHPVT để đưa vào Danh mục DSVHPVTQG trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh.

Bắc Ninh - Kinh Bắc là vùng văn hoá với những sắc thái riêng vừa tiêu biểu, vừa độc đáo, mảnh đất phên dậu phía Bắc của kinh thành Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội . Trải hàng ngàn nằm lịch sử, nơi đây đã hội tụ, sản sinh và lưu truyền một kho tàng các di sản văn hoá quý báu. Những loại hình sinh hoạt văn hoá góp phần quan trọng làm phong phú kho tàng văn hoá cổ truyền của dân tộc ta. Những yếu tố thuận lợi về vị trí địa lý, kinh tế - xã hội phát triển nhanh và ổn định đã tác động đến nhu cầu sáng tạo, hưởng thụ về văn hóa, nghệ thuật trong các tầng lớp nhân dân; nơi đây là điểm đến đầu tiên của Phật giáo vào Việt Nam; là trung tâm Hán học sớm nhất của cả nước; là vùng đất học khoa bảng, miền quê sinh thành và nuôi dưỡng nhiều bậc hiền tài đã có đóng to lớn vào sự nghiệp xây dựng và bảo - vệ đất nước, phát triển nền văn hóa Việt Nam.

Hằng năm hầu như làng, xã nào cũng có lễ hội đình đám diễn ra, trên địa bàn tỉnh có trên 547 lễ hội. Nhiều lễ hội có quy mô lớn, cuốn hút du khách trong và ngoài nước như: Hội khán hoa mẫu đơn chùa Phật Tích, hội rước pháo làng Đồng Kỵ, hội Đền Đô, hội đền Bà Chúa Kho, hội chùa Dâu, lội chùa Dạm, hội chùa Bút Tháp, hội làng Diềm... Bắc Ninh là vùng đất đa ngành đa nghề với 120 làng nghề thủ công, trong đó có 62 làng nghề thủ công truyền thống, Bắc Ninh còn bảo lưu được nhiều nghi lễ, phong tục liên quan tới chu kỳ vòng đời con người đa dạng, cái nôi của nhiều làn điệu dân ca truyền thống như: Tuồng, Chèo, Múa rối nước, Trống quân ... và đặc biệt có Dân ca Quan họ Bắc Ninh được UNESCO vinh danh là DSVHPVT đại diện của nhân loại; Ca trù DSVHPVT cần được bảo vệ khẩn cấp; Nghi lễ và trò chơi Kéo có làng Hữu Chấp là DSVHPVT đa quốc gia đại diện của nhân loại. Như vậy, đây là những di sản văn hóa vô cùng quý báu, tô điểm thêm cho Bắc Ninh một vùng đất văn hiến.

                      Dân ca Quan họ Bắc Ninh. Ảnh: Đại Đoàn kết
Theo đó, trong 10 năm qua, Sở VHTTDL Bắc Ninh đã tham mưu cho UBND tỉnh ban hành 02 Quyết định phê duyệt Kế hoạch kiểm kê DSVHPVT tỉnh Bắc Ninh giai đoạn ( 2011-2015 ) và giai đoạn 2016-2020. Theo đó, hàng năm Sở VHTTDL Bắc Ninh triển khai xây dựng Kế hoạch kiểm kê của năm, tập trung ưu tiên kiểm kê những DSVHPVT có nguy cơ mai một hoặc có giá trị tiêu biểu; thành lập Tổ kiểm kê DSVHPVT; phối hợp tổ chức tập huấn cho các đồng chí là cán bộ văn hóa xã phường, thị trấn về nội dung, cách thức kiểm kế các DSVH trên địa bàn tỉnh.

Thông qua công tác kiểm kê DSVHPVT đã xác định được tên gọi, loại hình, địa điểm, chủ thể của di sản, giá trị của di sản (cả giá trị lịch sử, văn hóa và khoa học của di sản), miêu tả di sản, đánh giá được hiện trạng của di sản. Trên cơ sở đó đánh giá được khả năng duy trì phát triển của các di sản trong bối cảnh hiện nay, đặc biệt trong điều kiện hội nhập toàn cầu hóa, hiện đại hóa.

Đến hết năm 2019, tỉnh đã thực hiện kiểm kê và lập hồ sơ khoa học cho 45 DSVHPVT, gồm 18 nghề truyền thống: 16 lễ hội truyền thống tiêu biểu và 11 loại hình nghệ thuật trình diễn dân gian. Trong đó, có 28 di sản văn hóa phi vật thể tiêu biểu, hiện đang được bảo tồn và phát huy tốt; 17 di sản đang có nguy cơ mai một, thất truyền, cần bảo vệ khẩn cấp; 03 di sản được UNESCO ghi danh ( 01 di sản đại diện của nhân loại: Dân ca Quan họ Bắc Ninh; 01 di sản cần bảo vệ khẩn cấp: Nghệ thuật hát Ca trù; 01 di sản đa quốc gia đại diện của nhân loại: Nghi lễ và trò chơi kéo co làng Hữu Chấp, Hòa Long, thành phố Bắc Ninh); 08 di sản được Bộ VHTTDL ghi vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia ( Tranh dân gian Đông Hồ, Lễ hội làng Diềm, Lễ hội làng Đồng Kỵ, Gốm Phù Lãng, Chạm khắc gỗ Phù Khê, Gò đồng Đại Bái, Trống quân Bùi Xá, Tre trúc Xuân Lai ).

           Không gian tranh dân gian truyền thống ở làng Đông Hồ. Ảnh: Hà Nội mới

Hiện tỉnh Bắc Ninh đang xây dựng Hồ sơ ứng cử quốc gia đề nghị UNESCO đưa vào danh sách DSVHPVT cần được bảo vệ khẩn cấp “Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ”. Trước ngày 31/3/2020, hồ sơ đã hoàn thiện và được Thủ tướng Chính phủ ký trình UNESSCO.

Trong thời gian tới, Sở VHTTDL tiếp tục lập hồ sơ đưa vào Danh mục DSVHPVT quốc gia giai đoạn 2020-2025 cho khoảng trên 10 DSVHPVT trên địa bàn.

                                                                                                                                           Gia Huệ

Tin liên quan